گاسپار دروويل ( مترجم : منوچهر اعتماد مقدم )

80

سفر در ايران ( فارسى )

هيچ‌كس را ياراى مقاومت در برابر آنها نيست زيرا در صورت استنكاف آن شخص را متهم مىكنند كه با وزنه‌هاى نادرست فروش مىكند و يا اين‌كه دكان را دير باز نموده يا زود بسته است . اين جرايم مستوجب مجازات بدنى و جريمه است . بازارها تقريبا مانند كاروانسراها ملك اشخاص ثروتمند هستند كه توسط آنها براى كسب درآمد قابل‌توجه بنا مىشود . بيگلربيگيها تقريبا همگى در ولايت خود صاحب بازار هستند و چون هيچ‌كس را قدرت رسيدگى به اعمالشان نيست ، از اين راه درآمد هنگفتى به دست مىآورند و درنتيجه مردم را از اشتغال به هرگونه كسب دلسرد مىنمايند . علاوه بر آن بيگلربيگيها حق دارند به ميل خود دكانها را ببندند و هرموقع كه خواستند دوباره باز كنند . اين هم نوعى ديگر از اجحاف است كه راه سوء استفاده از آن را به خوبى مىدانند كه چه‌گونه بازرگانان و پيشه‌وران نگونبخت را در معرض ستمگريهاى تازه قرار دهند . آنها به اين منظور از كليه‌ى اخبار و شايعات بد از قبيل شكست در يك جنگ يا درگذشت يكى از بزرگان براى بستن بازار استفاده مىنمايند . همچنين در مواقعى كه از كسى احساس نارضايتى بكنند ، به بستن دكان او مبادرت مىنمايند و به خوبى مىدانند كه صاحب دكان براى گرفتن كليد با هديه‌اى در كف مراجعه خواهد نمود . هيچ‌كس حق ندارد در دكان بخوابد زيرا به مجرد بسته شدن دكاكين بازار بلافاصله تحت حفاظت داروغه قرار مىگيرد . به دستور داروغه مامورين او « 1 » در تمام مناطق بازار كشيك شبانه دارند و كليه‌ى اشخاصى را كه بعد از ساعت 9 در آن‌جا تردد كنند ، توقيف مىنمايند . در صورتى كه شخص توقيف‌شده ناشناس باشد پاى او را به فلك مىبندند و چنان‌چه در مظان دزدى يا سوءظن قرار گيرد ، دماغ يا گوشهايش را مىبرند اما در صورتى كه دزدى كرده باشد فورا او را اعدام مىكنند و سرش را جلو قصر حاكم مىگردانند تا

--> ( 1 ) - اين مامورين كه ميرآقا ناميده مىشوند نوعى نايب‌مناب داروغه‌ها هستند و ماموريت آنها مراقبت از بازارها هنگام شب است .